Duyu bütünleme bozukluğu: Nedenleri, belirtileri ve alınacak önlemler…

Duyu bütünleme bozukluğu yaşayan kimi çocuklar çevresinde olanlara aşırı tepki verirken kimi çocuklar da tepkisiz kalabilir. Her iki durumda da duyu bütünleme bozukluğu çocuğun gelişimini olumsuz etkiler, sosyalleşmesini engeller.

Nörolojik bir bozukluk olan bu bozukluk, beş duyu organından gelen sinyallerin beyne doğru bir şekilde iletilememesine verilen genel addır. Nörolojik denince fazla tehditkar duruyor ama duyu bütünleme bozukluğuna aslında birçok çocuğun karşılaştığı ama pek fazla bilinmediği için es geçilen, bir tür hayata uyumlanmada zorluk hali de denilebilir.

Yapılan araştırmalar bu bozukluğunun daha çok çocuklarda görülen bir durum olduğunu ortaya koymaktadır. Pek fazla bilinen bir rahatsızlık olmadığı için aslında çok farklı olmasına rağmen genellikle otizm ile karıştırılır. Oysa bu bozukluğu zamanında ve doğru teşhis edebilmek çocukların öğrenme ve gelişim süreçlerinde kritik önem taşır. Bu yazımızda, duyu bütünleme bozukluğu ile bilmeniz gerekenleri sizler için derledik.

Nedir?

Hepimizin biyoloji derslerinde de hatırlayacağı üzere, beş duyu organımız çevreden aldığı sinyalleri beyne iletir ve beyin de bu sinyaller doğrultusunda çevreyi algılayıp harekete geçer. Ancak duyu bütünleme bozukluğu olan bir durumda, duyular arasında koordinasyon sorunlu bir hal alır. Örneğin merdiven çıkan bir çocuk sanki merdivenden çıkamıyormuş ve adımlarını atamıyormuş gibi düşünerek agresifleşebilir ya da ayağını çamura/kuma basma, oyun hamuruna/parmak boyasına dokunma gibi durumlarda aşırı tepki gösterebilir.

Duyu bütünleme anne karnında başlayan bir süreçtir. Anne karnındaki bebeğin amniyo sıvısı içerisindeki hareketleri ve dışarıdan gelen seslere tepki vermesiyle birlikte bu süreç başlar. Ancak bazı durumlarda bu süreç olması gerektiği gibi işlemez.

Bu sorunu yaşayan çocukların, duyular ile algılanan sinyalleri, sinir sistemleri tarafından tam olarak yorumlanamadığı için bazı durumlara karşı aşırı tepki verebileceği gibi oldukça düşük tepkilerde verebilirler. Az önce verdiğimiz dokunma duyusu örneği ile devam edersek bazı çocuklar çamur, kum, oyun hamuru ve parmak boyama uygulamalarında aşırı tepki verirken bazı duyu bütünleme bozukluğu olan çocuklar ise bu tip durumlarda oldukça düşük tepkiler verebilir veya tepkisiz kalabilir.

 Nasıl anlaşılır?

Duyu bütünleme bozukluğu, her çocukta farklı belirtiler gösterebilir. Ancak genelleme yapmak gerektiği için; Duyusal Bütünleme Bozukluğu Kurumu yaş ayrımına göre aşağıdaki semptomları belirlemiştir:

1-3 yaş arası çocuklarda

  • Yemek yemekte sorun yaşama
  • Asıl bakım veren kişi dışında kimseye gitmek istememe
  • Sürekli uyku halinde olma
  • Kıyafet giyerken asabi olma, kıyafetlerin içinde rahatsız olma
  • Özellikle beceri gerektiren oyuncaklarla nadiren oynama
  • Bir objeden veya aktiviteden diğerine geçerken zorluk çekme
  • Acıyı hissetmeme veya acıya geç tepki verme
  • Kendini sakinleştirme konusunda zorluk çekme
  • Gevşek vücut yapısının olması, denge eksikliği ve sıklıkla bir şeylere çarpma
  • Çok nadir ses çıkarma
  • Çok kolay korkma
  • Vücudunu durmadan hareket ettirme
  • Yürümede, ayağa kalkmakta veya emeklemekte geç kalma

 3-5  yaş arası çocuklarda

  • Tuvalet eğitiminde güçlük yaşama
  • Dokunmaya, koklamaya fazla duyarlı olma veya dokunulduğunun, dürtüldüğünün farkında olmama
  • Kalem kullanmak, düğme iliklemek gibi motor becerilerinde zorluk çekme
  • Elleri boştayken nasıl hareket edeceğini bilememe
  • Yeni motor becerileri öğrenmede güçlük çekme
  • Sürekli hareket halinde olma
  • Etrafındaki her şeye ve herkese dokunma
  • Arkadaş edinmede zorluk çekme (fazla pasif veya agresif olma)
  • Çok heyecanlı olma, sakinleşememe
  • Ani ruh hali değişiklikleri yaşama
  • Zayıf gözükme, bir işle uğraşırken birden halsiz düşme
  • Kurduğu cümlelerin anlaşılmaması
  • Eylemsel komutları anlamama

Okul çağındaki çocuklarda

  • Dış etkenlere fazla tepki gösterme, fazla duyarı olma
  • Sınıfta çabuk dikkatin dağılması, yerinde duramama
  • Sınıfta, teneffüste, oyun oynarken çabuk bunalma
  • Görevleri yavaş yerine getirme
  • El yazısı gibi motor becerilerinde zorluk çekme
  • Kambur durma, sakar gözükme
  • Yeni aktiviteleri yavaş öğrenme
  • Sürekli hareket halinde olma
  • Daha çok pasif aktiviteleri tercih etme
  • Arkadaş edinmede zorluk çekme (fazla pasif veya agresif olma)
  • Bir işi yaparken tıkalı kalma ve başka bir işe geçiş sağlayamama
  • Benzer sesleri olan kelimeleri karıştırma, soruları yanlış anlama
  • Özellikle sesli okumada zorluk çekme
  • Akıcı konuşamama

Duyu bütünleme bozukluklarında neler yapılabilir?

duyu

Bu bozukluk çocuğun gelişimini ve akademik başarısını olumsuz etkileyeceği gibi ilerleyen yaşlarda da devam edip yetişkinlikte takıntılı ruh hallerine neden olabilir. Bu nedenle şüpheleriniz varsa, çocuğunuzun hareketlerini gözlemlemeli, devam etmesi durumunda bir uzmana başvurmalısınız. Bu sorunların tümünü duyu bütünleme terapisi ile ortadan kaldırmak mümkün.

Duyu bütünleme terapisi, özel programlar  şeklinde birebir uygulanan, eğlenceli ve çocuğun katıldığı oyun ve aktivitelerden oluşan bir tedavi şeklidir. Duyu bütünleme terapisinde, çocuğun hareketinin planlamasına ve duyu bilgilerinin bütünleştirilmesine odaklanılır. Bu tedavide, planlama, organize etme ve fiziksel çevre ile ilişki kurma gibi problemler ve istemli hareketlerin yapılmasındaki bozukluklar giderilmeye çalışılır. Ayrıca bu terapilere ek olarak sizler de evlerinizde çocuğunuzun bu gelişimine katkıda bulunmak isterseniz, eğitici çocuk oyuncaklarına buradan ulaşabilirsiniz.

Duyu bütünleme terapisi ile sosyalleşme sorunları, öğrenme problemleri, okulda konsantrasyon bozukluğu, arkadaşları ile iletişim kurmakta sorun yaşamak gibi bir çok sorun kolayca tedavi edilebilir. Aynı zamana idrar kaçırma, yeme problemleri, uyku problemleri, el yazısı sorunları ve ince motor becerileri gerektiren davranış sorunları da duyu bütünleme terapisi ile tedavi edilebilmektedir. Ayrıca çocuklarınızın yaratıcılıklarını harekete geçirmenin yollarını öğrenmek için buraya tıklayabilir ve konu ile ilgili detaylı bilgiye sahip olabilirsiniz.