Vegan nedir? Vegan beslenme nasıl yapılır?

Son yıllarda sıkça karşımıza çıkan bir kavram; vegan/veganlık/vegan beslenme. Bazen gittiğimiz bir restoranın menüsünde, satın aldığımız bir ürünün ambalajında ya da bir sosyal medya paylaşımında görüyoruz ya da bir arkadaşımız ‘artık vegan beslenmeye karar verdim’ diyebiliyor.

Peki nedir veganlık? Sıkça karıştırıldığı vejeteryanlıktan farkı nedir? Ve vegan beslenmenin temellerini neler oluşturur? Tüketim hızımız dünyanın sonunu hazırlarken buna karşı bir başkaldırı olarak ortaya çıkan veganlığı ve vegan beslenmenin olmazsa olmazlarını sizler için araştırdık.  

Veganlık; en genel tanımıyla, hayvanların insanların hizmetinde kullanılmasını ve bunun en belirgin örneği olarak hayvan etinin ve hayvansal gıdaların tüketimini reddetmektir.  Veganlar, hayvan eti ve hayvan temelli yiyecek ürünlerini (süt, bal, tereyağ, peynir, yumurta, havyar ve türevleri) tüketmediği gibi yapımında deri, kürk, jelatin, yün, ipek gibi hayvansal maddelerin kullanıldığı yiyecek dışı maddeleri de kullanmaktan kaçınır.

Veganlar deri ürünler kullanmazlar ancak suni deri ürünleri kullanabilirler. Eğer vegan olmaya karar verirseniz alışkanlıklarınızdan tümüyle vazgeçmek durumunda değilsiniz. Vegan deri ile yapılan birçok ürünü hatta çok daha uygun fiyatlarla bulmak ve kullanmak mümkün.

Tripy kadın bot bu tarz ürünler arasında şık bir örnek.

Dilerseniz Beyda çapraz askılı çantayla da modanın vegan dünyasına adım atabilirsiniz.

1940’lardan bugüne veganlık

vegan

Vegan kelimesi, ilk olarak 1944 yılında The Vegan Society‘nin kurucularından da olan Donald Watson tarafından ortaya atıldı.  Bir domuz çiftliğinde domuzların öldürülmesine tanık olan Watson, daha o yıllarda hayvan sömürüsünü hayatından çıkarmaya karar verdi. İlk olarak birkaç kişi tarafından benimsenen ancak yıllar geçtikçe özellikle gençler arasında yaygınlaşan bu akım aynı zamanda tüketimin azaltılması, organik üretim gibi çevreci hareketlerle birleşerek taraftar topladı ve dünyanın birçok ülkesine ulaştı. Günümüzde veganlık bir yaşam tarzı, politik ve etik bir tutum haline geldi.

Bu tutum, insan sağlığı açısından sonuçlarıyla ilgili bilimsel çalışmaların artması ama daha önemlisi piyasada hayvan temelli ürünlere alternatiflerin çoğalmasıyla beraber giderek güçleniyor. Dünyanın neredeyse dörtte biri bu akımda beslenmeye geçmiş durumda.

Vegan beslenmenin temelleri

vegan

Bu beslenmenin temelinde meyve, sebze, kuruyemiş ve bakliyatlar yer alır. Bunun dışında mantarlar ve tahıllar da bu tür bir beslenmenin olmazsa olmazlarıdır. Veganlar; hayvansal süt yerine soya sütü, peynir yerine tofu veya vegan peynirler, yumurta yerine nişastalı ürünler tüketir. Günümüzde hamburgerden, pizzaya, kurabiyeden dondurmaya kadar birçok ürünün vegan opsiyonları bulunmakta.

Yapılan çalışmalar, vegan beslenme biçiminin diyet lifi, magnezyum, folik asit, C vitamini, E vitamini, demir ve fitokimyasal maddeler açısından zengin olduğunu, bununla birlikte, kalori, doymuş yağ, kolestrol, uzun zincirli Omega 3 yağ asitleri, D vitamini, kalsiyum, çinko ve B12 vitamini açısındansa zayıf olduğunu bulgulamıştır.

Bu nedenle veganlar sıklıkla D vitamini ve B12 vitaminini takviyesi almaktadır. Bunun dışında hayvansal gıdaların temelinde yer alan protein yokluğunu ise  mercimek çeşitleri, nohut, fasulye, soya fasulyesi gibi bakliyatlar, kuruyemişler, kinoa, mercimek, kara pirinç, buğday, mısır ya da arpa gibi hububatları tüketerek kompanse ederler.

Son yıllarda hayli revaçta olan bir ürün olan kırmızı kinoa; Güney Amerika’nın Peru, Arjantin, Bolivya, Ekvador, Şili ülkelerinde yetişen bir bitkidir. Kırmızı Kinoa, yüksek oranda protein, magnezyum ve fosfor içerir. Aynı zamanda potasyum ve demir kaynağı olarak bilinmektedir.

Biz sizin için Duru marka kırmızı kinoayı seçtik, ancak birçok marka ve farklı türde kinoa mevcut.

Yayla Gurme siyah pirinç ise beslenmenizde mutlaka yer vermeniz gereken ürünlerden biri.

Veganlığı tercih eden ünlüleri sayısı hiç de az değil. Natalie Portman, Jared Leto, Miley Cyrus, Leonardo Di Caprio, Bill Clinton, Türkiye’den ise Zülfü Livaneli, Sertap Erener, Leman Sam vegan olduğunu açıklayan ünlülerden birkaçı. Eğer siz de kendinizi bu hayat tarzına yakın buluyor ve vegan olmayı düşünüyorsanız şimdi tam zamanı.

Böyle bir akıma katılmayı ve bu şekilde beslenmeyi bir adım daha öteye taşımak isterseniz pegan diyetini anlattığımız yazımıza göz atmadan geçmeyin.