“Kendin üret, yaratıcılığı kullan” mottosuyla geçmişe dönüş trendi birleşti, 90’ların modası batik boyama çok daha farklı desenler ve havalı bir isimle geri döndü. Japon usulü batik boyama tekniği Shibori ile sadece giysilerinizde değil evinizde de Uzakdoğu esintileri yaratmak şimdi çok moda.

Shibori sözcüğü Japon dilinde “bükmek, sıkıştırmak” anlamına geliyor. Shibori tekniği ise kumaş̧ yüzeyini sıkıştırma, bükme, ilmikleme, katlama, pililime gibi farklı tekniklerin biri ya da birkaçını bir arada kullanarak uygulanan bir kumaş boyama ve desen verme yöntemi. Shibori diye adlandırılan 200’den fazla geleneksel kumaş boyama tekniğinin mevcut olduğunu biliyoruz. Gelin şimdi, yüzyıllar önce Buda tapınaklarında yaygın olarak kullanılan bu tekniği biz evimizde, kendimiz nasıl uygulayabiliriz ona bakalım.

Kumaş ve renk seçimi

Öncelikle boyama yapacağınız kumaşı doğru seçmelisiniz. Kumaşın pamuklu, yünlü, ipek ve keten malzemeden olması boyanın daha doğal görünmesini ve daha kalıcı olmasını sağlayacaktır. Ancak bu işlemi ilk kez yapıyorsanız sizin için çok da değerli olmayan bir kumaşı seçmenizde fayda var. Zira deneyim kazandıkça daha farklı desenleri uygulayarak, daha orijinal ve sizi daha iyi yansıtan ürünler yaratabileceksiniz.

Geleneksel Shiburi tekniğinin rengi çivit mavisidir. Renkleri çeşitlendirmek isterseniz, örneğin kırmızıyla turuncu arasında bir renk istiyorsanız sülyen, sarı renk için oksit sarı ya da siyah istiyorsanız oksit siyah boya kullanabilirsiniz. Yalnız tüm bu boyalar toz boya olmalıdır. Toz boyaları, yaklaşık 2,5 litrelik bir suya 1 çay kaşığı katacağınız için çok yüksek miktarda almanıza gerek yok. Ne kadar boya kullanmanız gerektiğini sudaki boya yoğunluğundan anlayabilirsiniz. Seçtiğiniz boyanızın çeşidine bağlı olarak boyanızı hazırlarken boya sabitleyici veya sofra tuzu kullanmanız da gerekebilir.

Desen verme teknikleri

Kullanacağınız tekniğe bağlı olarak, çokça paket lastiği, çamaşır mandalı, ince ve kalın ebatlarda iplikler ya da uzun kumaş parçaları veya yaratıcılığınızı konuşturmak isterseniz boncuk ve çakış taşlarına (bu tekniğe Shibori ne-maki deniyor) ihtiyacınız olacak. Bunların dışında (biri boyayı hazırlamak, diğeri kumaşı ıslatmak için) iki büyük kova, kumaşı suyun içinde iyice yoğurmak için bir uzun sopa (oklava da iş görür) ve eldiven bulundurun. Şimdi hazırsanız boyamaya başlıyoruz!

Öncelikle boyanacak kumaşa nasıl bir şekil vereceğinizi belirlemelisiniz. Bunun için kumaşı katlayabilir, kıvırabilir, paket lastikleriyle çeşitli şekillerde bağlayabilir ya da bir yüzeyine boncuk veya çakıl taşlarını (yine paket lastiklerini kullanarak) sabitleyebilirsiniz.

Boyama işlemi

Kumaşınız eciş bücüş bir şekle girdiyse artık boyanmaya uygun demektir. Ancak boyamadan önce kumaşı kovanın içinde, ılık suda iyice ıslayın. Diğer kovada ise boyayı hazırlayabilirsiniz. Suyun sıcaklığının 40 derece civarında olması idealdir. Eğer boyama yapacağınız kovaya biraz çamaşır sodası ilave ederseniz boyanın kumaşa nüfuz etmesi kolaylaşacaktır. Boyayı ve sabitleyiciyi de ekledikten sonra suyu iyice karıştırın (ihtiyaca göre tuz da eklenebilir). Yalnız, kimyasal bir işlem olduğu için boyama işini açık havada yapmakta fayda var.

Kumaş boyalı suyun içinde en az 5 dakika kalmalıdır. Arada bir sopa yardımıyla kumaşı çıkarıp istediğiniz renge ulaşıp ulaşmadığını kontrol edebilirsiniz. Ancak şunu unutmamalısınız ki boya asıl rengine oksijenle etkileşime girdikçe döner, diğer bir deyişle, kumaşın rengi kurudukça açılacaktır.

Boyama işlemi bitince kumaşı çıkarıp soğuk su ile durulamalısınız. İlerleyen zamanlarda renk atmasını önlemek için kumaşı ilk durulamadan sonra çamaşır makinasında kısa programdan da geçirebilirsiniz. Kumaş kuruyunca en zevkli kısım geliyor; paket lastiği ve ipleri çözme, boncuk veya çakıl taşlarını çıkarma zamanı. Artık karşısına geçip kendi ürününüzü ve yaptığınız desenleri seyredebilirsiniz.